Czy zwierzęta mogą mieć problem z tarczycą?

Tarczyca to niewielki narząd o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania całego organizmu. Odpowiada za regulację metabolizmu, wpływając na to, w jaki sposób organizm zwierzęcia gospodaruje energią. W praktyce weterynaryjnej obserwujemy jednak wyraźny podział gatunkowy w patologii tego gruczołu.

Gdy tarczyca choruje, u psów metabolizm zazwyczaj ulega patologicznemu spowolnieniu, natomiast u kotów – niebezpiecznemu przyspieszeniu. Poniżej wyjaśniamy, jak odmiennie manifestują się te schorzenia u obu gatunków.

Tarczyca u psa i kota – istotne różnice w patofizjologii

Właściciele zwierząt często nie są świadomi, że psy i koty chorują na dwa, zupełnie przeciwstawne schorzenia tarczycy:

• Psy najczęściej cierpią na niedoczynność tarczycy. Ich metabolizm zwalnia poniżej normy fizjologicznej. Przyczyną jest zazwyczaj proces autoimmunologiczny (limfocytarne zapalenie tarczycy), w którym układ odpornościowy niszczy tkankę gruczołu.
• Koty (szczególnie w wieku geriatrycznym) zmagają się z nadczynnością tarczycy. Ich organizm pracuje na zbyt wysokich obrotach, co prowadzi do wyniszczenia narządów wewnętrznych. Podłożem choroby są najczęściej łagodne zmiany rozrostowe (gruczolaki), produkujące nadmiar hormonów.

Ze względu na odmienny przebieg, diagnostyka i obraz kliniczny tych chorób wymagają indywidualnego podejścia.

Niedoczynność tarczycy u psa – objawy kliniczne i predyspozycje

Niedoczynność tarczycy rozwija się powoli. Często objawy są mylnie interpretowane przez opiekunów jako naturalny proces starzenia się zwierzęcia. W rzeczywistości są to skutki niedoboru hormonów.

Główne symptomy u psa:

• Wzrost masy ciała niezwiązany z dietą: Pies przybiera na wadze mimo utrzymania dotychczasowej dawki pokarmowej lub nawet przy obniżonym apetycie.
• Nietolerancja zimna: Zwierzę szuka źródeł ciepła, niechętnie wychodzi na zewnątrz w chłodne dni.
• Zmiany w zachowaniu (Letarg): Apatia, niechęć do aktywności fizycznej, szybka męczliwość i osłabienie mięśni.
• Charakterystyczny wyraz pyska: Tzw. „tragiczny wyraz twarzy” (facies tragica) spowodowany obrzękiem śluzowatym skóry głowy i powiek.
• Objawy dermatologiczne: Symetryczne wyłysienia (często na bokach ciała), sucha i matowa sierść, a także wyłysienia na ogonie (tzw. „szczurzy ogon”).

Rasy predysponowane:

Szczególną uwagę na profilaktykę tarczycową powinni zwrócić właściciele ras takich jak: Golden Retriever, Labrador, Doberman, Bokser oraz Cocker Spaniel.

Nadczynność tarczycy u kota – zagrożenie dla pacjentów geriatrycznych

Nadczynność tarczycy to jedna z najczęściej diagnozowanych chorób endokrynologicznych u kotów powyżej 8. roku życia. Stan ten zmusza układ sercowo-naczyniowy oraz nerki do wytężonej pracy, co bez leczenia może prowadzić do poważnych powikłań.

Główne symptomy u kota:

• Polifagia (nadmierne łaknienie) przy utracie masy ciała: Kot wykazuje zwiększony apetyt, a mimo to chudnie. Często widoczny jest zanik mięśni wzdłuż kręgosłupa.
• Pobudzenie psychoruchowe: Zmiana zachowania, niepokój, wzmożona aktywność (również nocna), a czasem drażliwość lub agresja.
• Poszukiwanie chłodnych miejsc: Koty z nadczynnością często kładą się na zimnych powierzchniach (kafelki), aby obniżyć temperaturę ciała.
• Objawy ze strony układu pokarmowego: Wymioty i biegunki wynikające z przyspieszonej perystaltyki jelit.
• Zmiany okrywy włosowej: Sierść staje się nastroszona, tłusta i zaniedbana.

Diagnostyka – dlaczego morfologia nie wystarczy?

Standardowe badanie profilaktyczne krwi (podstawowa morfologia i biochemia) może jedynie zasugerować problem, ale nie pozwala na postawienie ostatecznej diagnozy endokrynologicznej. W celu potwierdzenia choroby, w Zviropolis wykonujemy specjalistyczny profil tarczycowy.

Obejmuje on oznaczenie kluczowych parametrów:

1. T4 (tyroksyna całkowita): Podstawowy parametr przesiewowy.
2. fT4 (wolna tyroksyna): Parametr o wyższej czułości, niezależny od wpływu innych chorób ogólnoustrojowych.
3. TSH (hormon tyreotropowy): Niezbędny do różnicowania niedoczynności tarczycy u psów.

Przygotowanie do badania:

Wiarygodność wyników zależy od odpowiedniego przygotowania pacjenta. Na pobranie krwi należy zgłosić się ze zwierzęciem na czczo (minimum 8-12 godzin przerwy w jedzeniu), aby uniknąć lipemii (obecności tłuszczu w surowicy), która może zafałszować odczyt poziomu hormonów.

Leczenie i rokowanie

Celem terapii jest przywrócenie eutyreozy (prawidłowego poziomu hormonów) i poprawa komfortu życia pacjenta.

U psów (Niedoczynność):

Leczenie polega na dożywotniej suplementacji syntetycznej lewotyroksyny. Jest to terapia bezpieczna i skuteczna. Po ustaleniu odpowiedniej dawki leku objawy kliniczne cofają się, a zwierzę wraca do prawidłowej kondycji i aktywności.

U kotów (Nadczynność):

Postępowanie jest bardziej złożone i dobierane indywidualnie do stanu pacjenta. Dostępne metody to:

• Farmakoterapia: Leki hamujące syntezę hormonów tarczycy (podawane doustnie).
• Dieta weterynaryjna: Karmy o ściśle limitowanej zawartości jodu.
• Metody zabiegowe: Chirurgiczne usunięcie zmienionego płata tarczycy (tyreoidektomia) lub terapia radiojodem.

W przypadku kotów leczenie wymaga ścisłego monitorowania parametrów nerkowych.

Zaburzenia czynności tarczycy, choć powszechne, nieleczone prowadzą do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jeśli obserwują Państwo u swojego psa niewyjaśniony przyrost masy ciała i apatię, lub u starszego kota nadmierne pobudzenie mimo utraty wagi – zalecamy konsultację lekarską.W Zviropolis dysponujemy zapleczem diagnostycznym umożliwiającym precyzyjną ocenę funkcjonowania układu endokrynnego Państwa podopiecznych. Wczesna diagnoza to klucz do skutecznej terapii. Zapraszamy do kontaktu.